ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਹੱਕ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਹਿੰਦੂ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 24 ਤੋਂ 28 ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਵਿਰਾਸਤ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਹੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ 'ਅਯੋਗਤਾਵਾਂ' (Disqualifications) ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਵਾਰਸ ਆਪਣਾ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਹੱਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਗੁਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
1. ਕਾਤਲ ਦਾ ਵਿਰਾਸਤ 'ਤੇ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ (ਧਾਰਾ 25)
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰਸ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਇਹ ਨਿਯਮ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਨਾ ਕਰੇ।
- ਸਿਰਫ਼ ਕਾਤਲ ਹੀ ਅਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਬੱਚੇ (ਜੇ ਉਹ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ) ਹੱਕ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।
2. ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਹੱਕ (ਧਾਰਾ 24)
ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ:
| ਵਾਰਸ |
ਹੱਕ ਕਦੋਂ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? |
| ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਿਧਵਾ |
ਜੇਕਰ ਉਹ ਜਾਇਦਾਦ ਵੰਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। |
| ਭਰਾ ਦੀ ਵਿਧਵਾ |
ਜੇਕਰ ਉਸਨੇ ਜਾਇਦਾਦ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। |
3. ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ (ਧਾਰਾ 26)
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ ਵਾਰਸ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਬਦਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਇਸਲਾਮ ਜਾਂ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ):
- ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਤਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਹਿੰਦੂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਮੰਗ ਸਕਦੇ।
- ਪਰ ਜੇਕਰ ਬੱਚੇ ਵਾਪਸ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੱਕ ਬਹਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4. ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਅਪੰਗਤਾ (ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ)
ਧਾਰਾ 28 ਬਹੁਤ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਫ਼ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਕਿਸੇ ਸਰੀਰਕ ਅਪੰਗਤਾ, ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਹਾਲਤ ਕਾਰਨ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰੋਕਾਂ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਹਨ।
Monty Cyber Cafe ਐਕਸਪਰਟ ਨੋਟ:
ਅਕਸਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਕਹਿਣੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਇਸਨੂੰ ਬੇਦਖਲ (Disown) ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਬੇਦਖਲੀ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਸਬੰਧ ਤੋੜਨ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵਾਰਸ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਤਲ ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ) ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਜੱਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Monty Cyber Cafe - ਹਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਲਝਣ ਦਾ ਸਹੀ ਹੱਲ।