ਸਰਕਾਰੀ ਬਕਾਏ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਦੇ 15 ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੜਾਅ
ਪੰਜਾਬ ਲੈਂਡ ਰੈਵੇਨਿਊ ਐਕਟ: ਬਕਾਇਆ ਵਸੂਲਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਮਲਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਕਾਇਆ (Arrears) ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਚੁਕਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ ਉਸਨੂੰ ਵਸੂਲਣ ਲਈ ਧਾਰਾ 67 ਤੋਂ 98 ਤੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਵਸੂਲੀ ਦੇ ਉਹ 15 ਅਹਿਮ ਪੁਆਇੰਟ ਜੋ ਹਰ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
1. ਵਸੂਲੀ ਦੇ 15 ਮੁੱਖ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਪੁਆਇੰਟ
ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵਸੂਲੀ ਇਹਨਾਂ ਕਦਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ:
- ਮੰਗ ਦਾ ਨੋਟਿਸ (Writ of Demand): ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਣਦਾਰ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਨੋਟਿਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਅਤੇ ਹਿਰਾਸਤ: ਬਕਾਇਆ ਨਾ ਦੇਣ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਚੱਲ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਕੁਰਕੀ: ਘਰ ਦਾ ਸਮਾਨ, ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਫਸਲ ਕੁਰਕ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਕੁਰਕ ਕੀਤੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ: ਸਮਾਨ ਵੇਚ ਕੇ ਬਕਾਇਆ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ: ਬਕਾਇਆ ਵਸੂਲਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਕੁਰਕੀ (Attachment): ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ (Sale): ਜੇਕਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਬਣੇ, ਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਦੂਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਵਸੂਲੀ: ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਘੱਟ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਵਸੂਲੀ।
- ਬੋਲੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ: ਨਿਲਾਮੀ ਸਮੇਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਤੈਅ ਕਰਨਾ।
- ਬੋਲੀ ਦੀ ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣਾ: ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ 25% ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
- ਬਾਕੀ ਰਕਮ ਦੀ ਮਿਆਦ: 15 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਕੀ ਪੈਸੇ ਦੇਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਨਿਲਾਮੀ ਰੱਦ ਕਰਨਾ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗੜਬੜ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਲਾਮੀ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ਾ: ਪੂਰੀ ਰਕਮ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਨੂੰ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਖਰਚਿਆਂ ਦੀ ਕਟੌਤੀ: ਵਸੂਲੀ ਦੀ ਰਕਮ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਵਾਧੂ ਰਕਮ ਦੀ ਵਾਪਸੀ: ਜੇਕਰ ਨਿਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਸੇ ਬਚ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਸਲੀ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
2. ਵਸੂਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ (Flowchart)
ਮੰਗ ਪੱਤਰ (ਨੋਟਿਸ)
↓
ਕੁਰਕੀ (Attachment)
↓
ਨਿਲਾਮੀ (Public Auction)
3. ਨਵੇਂ ਡਿਜੀਟਲ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਅੱਪਡੇਟ (New)
- ਆਨਲਾਈਨ ਨੋਟਿਸ: ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਵਟਸਐਪ ਜਾਂ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਡਿਜੀਟਲ ਨੋਟਿਸ ਭੇਜਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਨਾ ਕਹੇ ਕਿ ਨੋਟਿਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
- ਈ-ਨਿਲਾਮੀ (e-Auction): ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਲਾਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਨਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
- ਸਟੇਅ ਆਰਡਰ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਸਟੇਅ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਸੂਲੀ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
4. ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਛੋਟ (Exemptions)
ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਵਸੂਲੀ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ:
- ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ।
- ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ।
- ਪਾਗਲ ਜਾਂ ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ।
Monty Cyber Cafe ਐਕਸਪਰਟ ਨੋਟ:
ਵਸੂਲੀ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੰਗ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਮਿਲੇ, ਤੁਰੰਤ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਰੱਖੋ ਜਾਂ ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਮੰਗੋ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੇਕਰ ਜ਼ਮੀਨ ਨਿਲਾਮ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Monty Cyber Cafe - ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ।