ਹਿੰਦੂ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਐਕਟ - ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨੇੜਲਾ ਵਾਰਸ ਨਾ ਹੋਵੇ
ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ (ਮਾਂ, ਪਤਨੀ, ਬੱਚੇ) ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ (ਪਿਤਾ, ਭੈਣ-ਭਰਾ ਆਦਿ) ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਾਰਸ ਜਿਉਂਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਸਮ-ਪਿੱਤਰੀ (Agates) ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ 'ਸਮ-ਪਿੱਤਰੀ' ਤਦ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਰਦਾਂ ਰਾਹੀਂ (Male Line) ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਉਦਾਹਰਣ: ਪਿਤਾ ਦਾ ਭਰਾ (ਚਾਚਾ), ਚਾਚੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦਾਦਾ ਦਾ ਭਰਾ ਜਾਂ ਪੜਦਾਦਾ ਦੀ ਅੰਸ਼-ਵੰਸ਼।
| ਨਿਯਮ | ਵੇਰਵਾ |
|---|---|
| ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਨਿਯਮ | ਜਿਸ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨਾਲ 'ਡਿਗਰੀ' (ਪੀੜ੍ਹੀ) ਨੇੜੇ ਹੋਵੇਗੀ, ਹੱਕ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। |
| ਉੱਤਰਦੀ ਲੜੀ (Descent) | ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਦੇ ਵਾਰਸ (ਜਿਵੇਂ ਪੋਤਾ) ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਦੇ ਵਾਰਸ (ਜਿਵੇਂ ਦਾਦਾ) ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਰਜੀਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। |
(ਸਮ-ਪਿੱਤਰੀ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਰਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉੱਪਰ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)
ਸਮ-ਪਿੱਤਰੀ ਵਾਰਸਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਉਦੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਨੇੜਲਾ ਵਾਰਸ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ। ਅਜਿਹੇ ਇੰਤਕਾਲ (Mutation) ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ "ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ" ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੀ ਵਾਰਸ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਸਰਕਾਰ (Escheat) ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Monty Cyber Cafe - ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸਮਝ।